انحراف ستون فقرات چقدر خطرناک است و چگونه درمان می‌شود؟

ستون فقرات یکی از مهم‌ترین بخش‌های بدن است که از گردن تا پایین کمر ادامه دارد و نقش اصلی آن حفظ تعادل بدن، محافظت از نخاع و کمک به حرکت‌های روزمره است. این ساختار به‌صورت طبیعی دارای انحناهای ملایم است؛ اما وقتی این انحناها بیش از حد طبیعی شوند یا به یک سمت متمایل شوند به آن انحراف ستون فقرات گفته می‌شود.
این عارضه معمولاً به دلایل مختلفی ایجاد می‌شود و همیشه به یک علت مشخص محدود نیست. شناخت این عوامل کمک می‌کند تا بتوان از پیشرفت مشکل جلوگیری کرد یا به‌موقع برای درمان اقدام نمود. مهم‌ترین علل آن عبارت‌اند از:

عوامل مادرزادی

برخی افراد از بدو تولد با ناهنجاری‌های استخوانی در ستون فقرات متولد می‌شوند که باعث انحراف آن در سنین کودکی یا نوجوانی می‌شود.

وضعیت نادرست بدن

نشستن‌های طولانی‌مدت به شکل غلط، استفاده نادرست از موبایل و کامپیوتر و خمیده راه رفتن می‌تواند به‌مرور باعث تغییر فرم ستون فقرات شود.

ضعف عضلات و کم‌تحرکی

ضعیف بودن عضلات پشت و شکم و نداشتن فعالیت بدنی کافی، توانایی ستون فقرات برای حفظ حالت طبیعی را کاهش می‌دهد.

آسیب‌ها و ضربه‌ها

تصادف، افتادن یا آسیب‌های ورزشی می‌توانند باعث تغییر شکل مهره‌ها و در نتیجه بوجود آمدن این عارضه شوند.

بیماری‌ها و مشکلات زمینه‌ای

برخی بیماری‌ها مانند پوکی استخوان، دیسک کمر یا تومورهای ستون فقرات ممکن است به‌صورت غیرمستقیم باعث ایجاد یا تشدید انحراف شوند.

لازم به ذکر است دکتر کرمیان بهترین جراح ستون فقرات در مشهد با تکیه بر دانش تخصصی و تجربه بالا در درمان بیماری‌های پیچیده ستون فقرات و انجام جراحی‌های پیشرفته شناخته می‌شود.

این مشکل همیشه به معنی یک بیماری خطرناک نیست؛ اما در صورتی که به‌موقع تشخیص داده نشود یا درمان مناسب انجام نگیرد می‌تواند به مرور زمان مشکلات جدی ایجاد کند. شدت خطرناک بودن این عارضه به میزان انحراف، سن فرد و علت ایجاد آن بستگی دارد. در بسیاری از موارد خفیف فرد ممکن است علامت خاصی نداشته باشد؛ اما در انحراف‌های شدیدتر فشار روی مهره‌ها، عضلات و حتی نخاع می‌تواند سلامت عمومی بدن را تحت تأثیر قرار دهد.
در صورت پیشرفت انحراف ممکن است عوارض مختلفی بروز کند که آگاهی از آن‌ها اهمیت زیادی دارد. مهم‌ترین عوارض انحراف شامل موارد زیر است:

درد مزمن گردن و کمر

فشار نامتعادل روی مهره‌ها و عضلات باعث دردهای مداوم می‌شود که ممکن است با فعالیت یا نشستن طولانی‌مدت تشدید گردد.

کاهش دامنه حرکتی

این عارضه می‌تواند حرکت طبیعی بدن را محدود کند و انجام کارهای روزمره را دشوارتر نماید.

فشار بر اعصاب و بی‌حسی اندام‌ها

در برخی موارد انحراف باعث فشار روی اعصاب نخاعی شده و علائمی مانند گزگز، بی‌حسی یا ضعف دست و پا ایجاد می‌کند.

اختلال در تنفس یا عملکرد اندام‌ها

در انحراف‌های شدید، به‌ویژه در ناحیه قفسه سینه، ممکن است فضای کافی برای عملکرد طبیعی ریه‌ها کاهش یابد.

تغییر شکل ظاهری بدن

نامتقارن شدن شانه‌ها و برجسته شدن یک سمت پشت یا کج شدن بدن از عوارضی است که می‌تواند بر اعتمادبه‌نفس فرد نیز اثر بگذارد.

تشخیص این حالت معمولاً با معاینه ساده و بررسی علائم ظاهری بدن آغاز می‌شود و در بسیاری از موارد نیاز به اقدامات پیچیده در مرحله اول ندارد. پزشک با مشاهده وضعیت ایستادن، راه رفتن و تقارن شانه‌ها و لگن می‌تواند به وجود انحراف مشکوک شود. در صورت نیاز برای بررسی دقیق‌تر میزان و نوع انحراف از روش‌های تصویربرداری استفاده می‌شود تا بهترین تصمیم درمانی گرفته شود. روش‌های تشخیص آن شامل موارد زیر است:

معاینه بالینی توسط پزشک: پزشک با بررسی وضعیت بدن، خم شدن به جلو و تقارن شانه‌ها و پشت، نشانه‌های اولیه این عارضه را شناسایی می‌کند.

عکس‌برداری با اشعه ایکس: این روش دقیق‌ترین راه برای مشخص کردن میزان انحراف و زاویه آن است و نقش مهمی در پیگیری روند درمان دارد.

ام‌آر‌آی (MRI): در صورت وجود درد شدید یا علائم عصبی، MRI برای بررسی وضعیت نخاع، دیسک‌ها و اعصاب استفاده می‌شود.

سی‌تی‌اسکن (CT Scan): این روش برای مشاهده دقیق‌تر ساختار استخوانی مهره‌ها به‌کار می‌رود و معمولاً در موارد خاص توصیه می‌شود.

بررسی سابقه پزشکی و علائم بیمار: آگاهی از سابقه خانوادگی، زمان شروع علائم و شدت درد به پزشک کمک می‌کند علت انحراف را بهتر تشخیص دهد.

درمان این انحراف به شدت انحراف، سن بیمار، علت ایجاد آن و میزان علائم بستگی دارد و برای هر فرد می‌تواند متفاوت باشد. در بسیاری از موارد خفیف تا متوسط، می‌توان با روش‌های غیرجراحی جلوی پیشرفت انحراف را گرفت و علائم را کنترل کرد. اما اگر انحراف شدید باشد یا باعث دردهای مداوم فشار روی اعصاب یا اختلال در عملکرد بدن شود ممکن است درمان‌های تخصصی‌تر و حتی جراحی ضرورت پیدا کند. روش‌های درمان این عارضه از غیرجراحی تا جراحی تخصصی را می‌توان بطور زیر بیان کرد:

فیزیوتراپی و تمرینات اصلاحی

این تمرینات به تقویت عضلات اطراف ستون فقرات کمک می‌کند و می‌تواند درد را کاهش داده و وضعیت بدن را بهبود ببخشد.

اصلاح سبک زندگی و وضعیت بدن

آموزش نحوه صحیح نشستن، ایستادن و خوابیدن نقش مهمی در جلوگیری از بدتر شدن انحراف دارد.

استفاده از بریس یا کمربند طبی

در برخی کودکان و نوجوانان، بریس می‌تواند از پیشرفت انحراف در دوران رشد جلوگیری کند.

درمان دارویی

داروهای ضد درد و ضد التهاب برای کاهش درد و ناراحتی بیمار استفاده می‌شوند، اما نقش درمانی مستقیم ندارند.

تزریقات درمانی در موارد خاص

در صورت وجود درد شدید یا فشار روی اعصاب، تزریق دارو می‌تواند به کاهش علائم کمک کند.

جراحی تخصصی ستون فقرات

در انحراف‌های شدید یا پیش‌رونده، جراحی با هدف اصلاح ستون فقرات و کاهش فشار روی نخاع و اعصاب انجام می‌شود.

دستگاه کوزا

این ابزار یکی از ابزارهای پیشرفته جراحی است که با استفاده از امواج اولتراسونیک امکان برش دقیق بافت‌های سخت را فراهم می‌کند و به بافت‌های سالم اطراف آسیب کمتری می‌زند. دستگاه کوزا در جراحی‌های مغز و ستون فقرات به افزایش دقت عمل، کاهش خونریزی و ایمنی بیشتر بیمار کمک می‌کند.

انحراف ستون فقرات یکی از مشکلات شایع اسکلتی است که در صورت تشخیص به‌موقع قابل کنترل و درمان خواهد بود. این عارضه همیشه خطرناک نیست اما بی‌توجهی به آن می‌تواند باعث درد محدودیت حرکتی و فشار بر اعصاب شود. آشنایی با علل ایجاد انحراف روش‌های تشخیص و گزینه‌های درمانی به بیماران کمک می‌کند تصمیم آگاهانه‌تری بگیرند. درمان می‌تواند از اصلاح سبک زندگی و فیزیوتراپی شروع شود و در موارد شدید به جراحی تخصصی برسد. مراجعه زودهنگام به پزشک نقش مهمی در جلوگیری از پیشرفت بیماری و حفظ سلامت ستون فقرات دارد.
دکتر فرهاد کرمیان بهترین دکتر مغز و اعصاب در مشهد پزشکی با تجربه در حوزه تشخیص و درمان بیماری‌های مغز نخاع و ستون فقرات است. ایشان در انجام جراحی‌های تخصصی دیسک کمر و گردن تومورهای مغزی و نخاعی و مشکلات پیچیده ستون فقرات سابقه درخشانی دارد. دکتر کرمیان با بهره‌گیری از روش‌های نوین جراحی و درمان‌های دقیق تلاش می‌کند بهترین نتیجه درمانی را برای هر بیمار فراهم کند. برای دریافت نوبت مشاوره و ارزیابی دقیق، می توانید از طریق دکمه دریافت نوبت و یا از طریق شماره تماس 09335055155 اقدام کنید.


منابع
pmc.ncbi.nlm.nih.gov
mayoclinic.org