بعد از جراحی تنگی کانال مچ دست چه مراقبت‌هایی لازم است؟

جراحی تنگی کانال عصب مچ دست یکی از شایع‌ترین جراحی‌های دست است که با هدف کاهش فشار روی عصب مدیان و برطرف شدن علائمی مانند بی‌حسی، گزگز، درد و ضعف انگشتان انجام می‌شود. اما موفقیت نهایی این جراحی فقط به عمل وابسته نیست و تا حد زیادی به مراقبت‌های صحیح پس از عمل بستگی دارد. رعایت اصول مراقبتی می‌تواند روند بهبودی را تسریع کرده و از عوارض احتمالی جلوگیری کند.

1. مراقبت‌های ساعات اولیه پس از جراحی

در ۲۴ ساعت اول پس از عمل بدن در فاز التهابی طبیعی قرار دارد. در این زمان:
دست را بالاتر از سطح قلب نگه دارید (مثلاً روی بالش).
از انجام هرگونه فعالیت سنگین با دست جراحی‌شده پرهیز کنید.
درد خفیف تا متوسط طبیعی است و با داروهای تجویز شده کنترل می‌شود.
بی‌حسی انگشتان ممکن است به‌طور موقت باقی بماند.
نکته مهم: تشدید درد، تورم غیرعادی یا تغییر رنگ شدید انگشتان نیاز به بررسی فوری دارد.

۲. مراقبت از پانسمان و زخم جراحی

حفظ سلامت محل جراحی یکی از مهم‌ترین بخش‌های مراقبت است:
پانسمان اولیه را طبق دستور پزشک باز یا تعویض کنید.
تا زمان اجازه پزشک زخم را خیس نکنید.
ناحیه بخیه باید تمیز و خشک باقی بماند.
از دستکاری بخیه‌ها و خاراندن زخم خودداری کنید.
معمولاً بخیه‌ها بین ۱۰ تا ۱۴ روز پس از عمل کشیده می‌شوند.

۳. کنترل درد و مصرف داروها

پس از جراحی ممکن است پزشک داروهایی مانند:
مسکن‌ها
داروهای ضدالتهاب
آنتی‌بیوتیک (در برخی موارد)
تجویز کند. داروها را طبق برنامه و کامل مصرف کنید و از مصرف خودسرانه داروهای اضافی یا قطع زودهنگام آن‌ها بپرهیزید.

کاهش درد و تورم پس از عمل: رعایت اصولی مانند بالا نگه‌داشتن دست، مصرف صحیح داروها و پرهیز از فشار زودهنگام، شدت و مدت درد و التهاب را به‌طور قابل‌توجهی کاهش می‌دهد.
پیشگیری از عفونت و مشکلات زخم: مراقبت صحیح از پانسمان و بخیه‌ها از عفونت، باز شدن بخیه و باقی‌ماندن اسکار نامناسب جلوگیری می‌کند.
بازگشت بهتر حس و قدرت دست: حرکات کنترل‌شده و تمرینات مناسب به بهبود سریع‌تر گزگز، بی‌حسی و ضعف عضلانی کمک می‌کند و عملکرد طبیعی دست زودتر برمی‌گردد.
جلوگیری از خشکی و محدودیت حرکتی مچ: بی‌حرکتی بیش از حد می‌تواند باعث خشکی مفاصل و تاندون‌ها شود. مراقبت اصولی تعادل بین استراحت و حرکت را برقرار می‌کند.
کاهش احتمال عوارض بعد از جراحی: مراقبت نادرست می‌تواند منجر به درد مزمن، چسبندگی بافتی یا طولانی شدن دوره بهبودی شود که با رعایت دستورات پزشک قابل پیشگیری است.
کوتاه‌تر شدن دوره نقاهت: افرادی که مراقبت‌های پس از عمل را دقیق انجام می‌دهند، معمولاً زودتر به فعالیت‌های روزمره و شغلی خود بازمی‌گردند.
افزایش رضایت بیمار از نتیجه درمان: کاهش علائم، ظاهر بهتر جای جراحی و برگشت عملکرد طبیعی دست همگی باعث رضایت بیشتر بیمار از جراحی می‌شود.
اگر به دنبال بهترین فوق تخصص درمان دست در مشهد برای جراحی و درمان مشکلاتی مانند تنگی کانال عصب مچ دست هستید، انتخاب پزشکی باتجربه و آشنا با جدیدترین روش‌های درمانی اهمیت بسیار زیادی دارد. تشخیص دقیق، انجام صحیح جراحی و پیگیری اصولی پس از عمل نقش تعیین‌کننده‌ای در کاهش درد، بازگشت حس و قدرت دست و جلوگیری از عود علائم دارد.

حرکت دادن دست پس از جراحی تنگی کانال عصب مچ دست مجاز و ضروری است، اما باید به‌صورت ملایم و کنترل‌شده انجام شود. حرکات ساده انگشتان از روزهای اول به بهبود گردش خون، کاهش تورم و جلوگیری از خشکی مفاصل کمک می‌کند. در مقابل حرکات شدید مچ و بلند کردن اجسام سنگین و فعالیت‌های تکراری در هفته‌های اول ممنوع است زیرا می‌تواند باعث درد و تأخیر در ترمیم شود. معمولاً پس از ۲ تا ۳ هفته و با نظر پزشک دامنه حرکتی مچ به‌تدریج افزایش می‌یابد. بی‌حرکت نگه داشتن طولانی‌مدت دست توصیه نمی‌شود و می‌تواند روند بهبودی را کند کند. رعایت تعادل میان استراحت و حرکت صحیح نقش مهمی در بهبود سریع و ایمن دارد.

تمرینات دست پس از جراحی تنگی کانال مچ دست به‌صورت مرحله‌ای و هدفمند آغاز می‌شوند. معمولاً از روز اول پس از عمل حرکات بسیار ملایم انگشتان (باز و بسته کردن آرام) توصیه می‌شود تا از خشکی مفاصل و تورم جلوگیری شود. شروع تمرینات اختصاصی مچ دست اغلب پس از ۲ تا ۳ هفته و هم‌زمان با ترمیم اولیه زخم انجام می‌گیرد.
فیزیوتراپی رسمی در همه بیماران لازم نیست، اما در صورت وجود درد مداوم، خشکی، ضعف عضلانی یا در افرادی با فعالیت‌های شغلی سنگین معمولاً از هفته سوم تا چهارم با نظر پزشک آغاز می‌شود. رعایت زمان‌بندی صحیح تمرینات نقش مهمی در بازگشت کامل قدرت و دامنه حرکتی و جلوگیری از عوارض طولانی‌مدت دارد.

بازگشت به فعالیت‌های روزمره و شغلی پس از جراحی تنگی کانال مچ دست باید تدریجی و متناسب با نوع فعالیت باشد. انجام کارهای سبک شخصی مانند غذا خوردن، لباس پوشیدن یا نوشتن معمولاً طی چند روز اول امکان‌پذیر است، اما فعالیت‌هایی که فشار و قدرت یا حرکات تکراری مچ دارند باید به تعویق بیفتند. مشاغل اداری و سبک اغلب پس از ۲ تا ۳ هفته قابل شروع هستند، در حالی که کارهای دستی سنگین یا مشاغل فیزیکی معمولاً به ۴ تا ۶ هفته یا بیشتر زمان نیاز دارند. بازگشت زودهنگام و بدون آمادگی کافی می‌تواند باعث افزایش درد و طولانی شدن دوره بهبودی شود. تصمیم نهایی برای شروع کار باید با نظر پزشک و بر اساس روند ترمیم دست انجام گیرد.

پس از جراحی تنگی کانال مچ دست بروز برخی علائم طبیعی است اما وجود علائم زیر هشداردهنده محسوب می‌شود و نیاز به بررسی فوری پزشکی دارد:
افزایش درد شدید یا مداوم که با مصرف دارو کاهش نمی‌یابد.
تورم پیشرونده، قرمزی یا گرمی غیرعادی محل جراحی
ترشح چرکی، بوی بد یا خونریزی مداوم از زخم
تب بالاتر از ۳۸ درجه سانتی‌گراد یا لرز
بی‌حسی و گزگز یا ضعف رو به افزایش انگشتان به‌جای بهبود تدریجی
ناتوانی در حرکت دادن انگشتان یا درد شدید هنگام حرکت
تغییر رنگ انگشتان به کبود یا رنگ‌پریده که می‌تواند نشانه اختلال گردش خون باشد.
باز شدن بخیه‌ها یا جدا شدن لبه‌های زخم

پس از بهبودی اولیه جراحی رعایت مراقبت‌های بلندمدت نقش مهمی در جلوگیری از بازگشت علائم تنگی کانال مچ دست و حفظ نتیجه موفق عمل دارد. بی‌توجهی در این مرحله می‌تواند باعث درد، گزگز و ضعف مجدد در دست شود. اقدامات کلیدی پیشگیرانه شامل موارد زیر است:
اصلاح الگوی استفاده از دست و مچ: پرهیز از حرکات تکراری طولانی‌مدت و فشار مداوم و وضعیت‌های نامناسب مچ (خم یا قفل‌شده)
رعایت اصول ارگونومی در محیط کار: تنظیم ارتفاع میز و صندلی، استفاده صحیح از کیبورد و ماوس استاندارد و استراحت‌های منظم هنگام کارهای دستی
انجام تمرینات تقویتی و کششی منظم: تمرینات توصیه‌شده توسط پزشک یا فیزیوتراپیست برای حفظ قدرت عضلات و دامنه حرکتی مچ دست
کنترل بیماری‌های زمینه‌ای: مدیریت دقیق دیابت، کم‌کاری تیروئید، آرتروز یا بیماری‌های التهابی که خطر عود را افزایش می‌دهند.
پرهیز از بلند کردن اجسام سنگین به‌صورت مکرر: به‌ویژه با دست جراحی‌شده و بدون آمادگی قبلی
حفظ وزن مناسب و سبک زندگی سالم: اضافه‌وزن می‌تواند فشار روی عصب مچ دست را افزایش دهد.
توجه به علائم اولیه هشدار: گزگز خفیف و بی‌حسی شبانه یا دردهای گهگاهی باید جدی گرفته شده و زود بررسی شوند.

جراحی تنگی کانال عصب مچ دست گامی مهم در مسیر کاهش درد، بی‌حسی و بازگشت عملکرد طبیعی دست است اما دستیابی به نتیجه‌ی مطلوب تنها با انجام عمل جراحی کامل نمی‌شود. همان‌طور که در این مقاله توضیح داده شد، رعایت دقیق مراقبت‌های پس از جراحی و حرکت‌درمانی صحیح و توجه به علائم هشداردهنده و اصلاح عادت‌های روزمره نقش تعیین‌کننده‌ای در سرعت بهبودی و جلوگیری از عوارض کوتاه‌مدت و بلندمدت دارد. بیمارانی که این توصیه‌ها را جدی می‌گیرند، معمولاً دوره نقاهت کوتاه‌تر، قدرت و حس بهتر دست و رضایت بیشتری از نتیجه درمان خواهند داشت.
در کلینیک دکتر فرهاد کرمیان جراح مغز و اعصاب در مشهد درمان تنگی کانال عصب مچ دست تنها به انجام جراحی محدود نمی‌شود، بلکه پیگیری پس از عمل و آموزش مراقبت‌های اختصاصی و همراهی بیمار تا بازگشت کامل عملکرد دست بخش جدایی‌ناپذیر روند درمان است. رویکرد این مرکز بر پایه درمان اصولی و تصمیم‌گیری آگاهانه و حفظ کیفیت زندگی بیماران بنا شده است. اگر قصد رزرو نوبت را دارید می‌توانید از طریق دکمه دریافت نوبت یا شماره تماس 09335055155 اقدام نمایید.

منابع
chesapeakehand.com
regionalhand.com
cuh.nhs.uk